Trawianka – inwazyjny drapieżnik małych wód: rozpoznanie i zasady
Aktualizacja:
Trawianka (Perccottus glenii), zwana też rotanem, to drapieżna ryba z rodziny Odontobutidae pochodząca z dorzecza Amuru i Dalekiego Wschodu, która przez europejską część Rosji, Ukrainę i Białoruś dotarła do Polski – pierwsze stwierdzenia w dorzeczu Wisły pochodzą z lat dziewięćdziesiątych XX wieku – i rozprzestrzenia się po starorzeczach, torfiankach, rowach, stawach i zalewanych łąkach. Jest wyjątkowo odporna: przeżywa zamarznięcie zbiornika do dna, niemal całkowity brak tlenu i okresowe wysychanie, a w małej wodzie zjada wszystko, co się rusza – narybek, larwy płazów, bezkręgowce, własne młode – doprowadzając do zniknięcia innych gatunków. Znajduje się na unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych – złowionej nie wolno wypuszczać. Innych przybyszów opisują Babka bycza, Czebaczek amurski i Sumik karłowaty.
Jak rozpoznać
Ciało krępe, wrzecionowate, długości dłoni do dłoni z palcami (duże osobniki większe); głowa duża, szeroka, spłaszczona, z bardzo dużym pyskiem sięgającym pod oko, dolna szczęka wysunięta, oczy wysoko; dwie osobne płetwy grzbietowe (pierwsza krótka, druga długa, miękka), duże zaokrąglone płetwy piersiowe, płetwy brzuszne osobne (nie zrośnięte – w odróżnieniu od babek); ubarwienie zmienne: oliwkowo-brązowe z ciemnymi nieregularnymi plamami i pręgami, brzuch jasny, samce w czasie tarła prawie czarne z zielonkawym połyskiem i guzem na czole; łuski średnie, ciało śluzowate. Od okonia odróżnia ją brak kolców w płetwach i ostrych pokryw skrzelowych, duża głowa i brak czerwonych płetw; od babki byczej – osobne płetwy brzuszne; od głowacza (chroniony) – łuski i dwie wyraźne płetwy grzbietowe.
Gdzie występuje
Starorzecza, torfianki, glinianki, rowy melioracyjne, stawy, zalewane łąki, zatoki wolno płynących rzek i kanałów – głównie w dorzeczu Wisły (dolina środkowej i dolnej Wisły, Bug, Narew, Wieprz, Pilica) i coraz dalej w dorzeczu Odry i Warty; liczebność rośnie, zasięg rozszerza się wraz z powodziami i przenoszeniem przez ludzi. Stanowisko: płytkie, zarośnięte, często pozbawione tlenu wody; przy roślinach, w mule, pod liśćmi grzybieni; w dzień czatuje w zaroślach, nie ucieka przed człowiekiem.
Jak i kiedy żeruje
Drapieżna i wszystkożerna – narybek wszystkich gatunków (także własnego), kijanki i larwy traszek, pijawki, larwy owadów, skorupiaki; żeruje w dzień i o zmierzchu, od wczesnej wiosny (tuż po stopieniu lodu) do późnej jesieni, w ciepłej wodzie najintensywniej; atakuje wszystko w zasięgu pyska bez ostrożności – stąd brania „na wszystko” i rekordowe łatwowierność. Tarło wiosną i latem, ikra na roślinach pilnowana przez samca.
Jak łowić – i co z nią zrobić
Trawianka bierze na każdą przynętę zwierzęcą i na małe przynęty sztuczne – robak na spławiku przy roślinach, mikroguma na ultralightcie, mormyszka pod lodem; w starorzeczu z trawianką nie da się złowić nic innego na robaka. Odhaczanie: pysk duży, hak zwykle głęboko – wypychacz lub szczypce; zęby drobne, bez zagrożenia. Złowionej nie wolno wypuszczać – regulamin PZW i przepisy o inwazyjnych gatunkach obcych zakazują wypuszczania ryb inwazyjnych do wody; uśmierć humanitarnie i zutylizuj poza wodą (nie zostawiaj na brzegu – ptaki i zwierzęta mogą przenieść; trawianka przeżywa długo poza wodą), nie przenoś do innej wody, nie używaj jako żywca w innej wodzie (to główna droga jej rozprzestrzeniania), nie trzymaj w oczku wodnym. Trawianka jest jadalna, choć mała. Unikanie w łowisku z linem i karasiem: przynęty roślinne (kukurydza, pęczak, ciasto) – trawianka bierze je rzadko. Starorzecza i małe zbiorniki, gdzie bywa problemem, to wody lina – katalog: łowiska z linem w całej Polsce.
Na co łowić – i na co bierze przypadkowo
Czerwone robaki, białe robaki, kawałek rybki, pijawka, mikrogumy 2–5 cm, małe woblery, mormyszki z ochotką – wszystko zwierzęce i ruchliwe; na przynęty roślinne (kukurydza, pęczak, ciasto) bierze rzadko – to sposób na łowienie lina i karasia w zbiorniku z trawianką. Dzieci i początkujący łowią ją jako „pierwszego drapieżnika” na UL – to dobra szkoła, pod warunkiem że ryba nie wraca do wody.
Montaże i sprzęt
Bez specjalnego sprzętu – spławik z robakiem lub UL z mikrogumą; wypychacz (głęboko połknięty hak), pojemnik lub torba na zabrane ryby, rękawica lub szmatka (śluz). Łowiący lina i karasia w zbiorniku z trawianką – zestaw z przynętą roślinną na dnie, bez robaków w zanęcie.
Przepisy i rekordy
Trawianka znajduje się w wykazie inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej i podlega przepisom o gatunkach obcych: złowionych nie wolno wypuszczać do wody, przenosić, przetrzymywać ani używać jako przynęty w innej wodzie; regulamin PZW nakłada obowiązek uśmiercenia złowionych ryb inwazyjnych – szczegóły w Regulaminie PZW. Nie ma wymiaru, okresu ochronnego ani limitu; aktualny wykaz gatunków inwazyjnych sprawdź w przepisach oraz na stronach Wymiary i okresy ochronne i Limity dobowe. Gatunki inwazyjne nie są klasyfikowane w Rekordach Polski.
Dane mogą być nieaktualne. Przed połowem zawsze sprawdź aktualny regulamin PZW oraz regulamin konkretnego łowiska – okręgi i łowiska mogą stosować własne, bardziej restrykcyjne zasady.
Najczęstsze pytania
Trawianka czy mały okoń? Trawianka: ogromna głowa i pysk, brak kolców w płetwach i na pokrywach, plamy zamiast pręg, brak czerwonych płetw, śluzowata. Okoń: pręgi, czerwone płetwy, kolczasta płetwa grzbietowa, ostre pokrywy.
Dlaczego nie wolno jej wypuścić, skoro złowiłem ją w tej samej wodzie? Zakaz wypuszczania gatunków inwazyjnych obowiązuje zawsze – każda uśmiercona trawianka to mniej zjedzonego narybku i kijanek; w małej wodzie to realna różnica.
Gdzie to wykorzystać
Trawianka żyje w starorzeczach, torfiankach, rowach i stawach – w wodach lina, karasia i małych okoni. W katalogu sprawdzisz łowiska z linem, łowiska z okoniem i łowiska na jeziorach – a w regulaminie łowiska zasady postępowania z rybami inwazyjnymi.
Powiązane
- Babka bycza – inwazyjny przybysz z Morza Czarnego: rozpoznanieBabka bycza: rozpoznanie (przyssawka z płetw brzusznych, czarna plama na płetwie grzbietowej), zalewy, Wisła i Odra, bierze na wszystko na dnie.
- Czebaczek amurski – mała inwazyjna rybka stawów: rozpoznanie i zasadyCzebaczek amurski: mała inwazyjna rybka stawów – rozpoznanie (siateczka łusek, mały pysk), zjada ikrę, roznosi pasożyta, zakaz wypuszczania.
- Sumik karłowaty – jak rozpoznać, dlaczego jest wszędzie i jak go łowićSumik karłowaty to inwazyjny krewniak suma, który bierze na wszystko i kłuje. Jak go rozpoznać, jak bezpiecznie odhaczać i łowić i gdzie są łowiska z sumikiem.
- Okoń – jak rozpoznać, gdzie poluje stadem i na co go łowićOkoń to drapieżnik na lekki spinning przez cały rok. Jak go rozpoznać, gdzie szukać stad, na co i jak łowić – i gdzie są łowiska z okoniem.
- Lin – jak rozpoznać, gdzie żeruje o świcie i na co go łowićLin to ryba porannej mgły i zarośniętych zatok. Jak go rozpoznać, gdzie szukać go na łowisku, na co łowić i jak czytać brania – i gdzie są łowiska z linem.
- Ultralight – lekki spinning na okonie, pstrągi i klenieUltralight (UL): spinning najlżejszym sprzętem na okonie, pstrągi i klenie. Wędka i kołowrotek, linki, przynęty do 7 g, montaże, krok po kroku, gdzie i kiedy.
- Czerwone robaki – uniwersalna przynęta na lina, leszcza i okoniaCzerwone robaki to najbardziej uniwersalna przynęta naturalna. Jak działają, kiedy je stosować, ile na hak i jak zakładać – na lina, leszcza, karasia i okonia.
- Regulamin PZW – jak czytać zasady na wodach związkowychRegulamin PZW: co reguluje RAPR, czym różnią się zasady okręgu i łowiska, jak działają składki, zezwolenia i rejestr połowów, gdzie sprawdzać aktualne zasady.
- Wymiary i okresy ochronne ryb w Polsce – tabelaTabela wymiarów ochronnych i okresów ochronnych ryb słodkowodnych w Polsce – z datą weryfikacji i źródłem. Sprawdź przed połowem na każdym łowisku.