Gatunek

Certa – wędrowna ryba Wisły i rzek Pomorza: rozpoznanie i łowienie

Aktualizacja:

Certa (Vimba vimba) to ryba karpiowata o wyjątkowym jak na tę rodzinę trybie życia: w Polsce występuje głównie w formie wędrownej, która dorasta w Zalewie Wiślanym, Zalewie Szczecińskim i przybrzeżnych wodach Bałtyku, a wiosną i latem wchodzi w górę rzek – Wisły, Odry, Regi, Parsęty, Wieprzy, Słupii, Łeby – na tarło na żwirowych bystrzach. Kiedyś masowo poławiana w Wiśle aż po Kraków, po zbudowaniu tam i regulacji rzek niemal znikła; dziś odbudowywana zarybieniami, znów pojawia się w dolnej i środkowej Wiśle i rzekach Pomorza. Dla wędkarza to ryba wymagająca: płochliwa, żerująca przy dnie w nurcie, bierze delikatnie i walczy mocno – a jej srebrno-niebieskie ciało z wysuniętym nosem bywa mylone ze świnką i leszczem. Sąsiadów z tych samych rzek opisują Świnka i Brzana.

Jak rozpoznać

Ciało wydłużone, umiarkowanie wysokie, bocznie spłaszczone; grzbiet ciemny, szaro-niebieski, boki srebrzyste z niebieskawym połyskiem, brzuch biały; nos wyraźnie wysunięty przed pysk, pysk dolny, półksiężycowaty, miękki, bez rogowej krawędzi (świnka ma ostrą, prostą krawędź); za płetwą grzbietową i przed odbytową nieołuszczona bruzda (kil); płetwa odbytowa długa, płetwy szare, u podstawy często żółtawe; łuski średnie. Szata tarłowa (wiosna–lato): samce prawie czarne na grzbiecie i bokach z pomarańczowo-czerwonym brzuchem i płetwami oraz białą wysypką tarłową na głowie – nie do pomylenia. Od leszcza odróżnia ją smuklejsze ciało, wysunięty nos i brak ołowianego odcienia; od świnki – miękki, zaokrąglony pysk, nieołuszczona bruzda i jasna (nie czarna) otrzewna. Typowe certy to ryby długości przedramienia; duże przekraczają go.

Gdzie występuje

Zalew Wiślany, Zalew Szczeciński, ujściowe i dolne odcinki Wisły (po Zbiornik Włocławski i powyżej), Odry, Wieprzy, Słupii, Łeby, Regi, Parsęty, Pasłęki, Drwęcy i innych rzek Pomorza; w czasie wędrówki tarłowej (wiosna – wczesne lato) na żwirowych bystrzach w górę rzek, poniżej jazów i elektrowni (tu się gromadzi, zatrzymana przez przegrody). Stanowiska w rzece: nurt nad żwirem i piaskiem, krawędzie prądu, główki ostróg, rynny za przykosami, głębsze plosa poniżej bystrzy – stadna i ruchliwa, w dzień głębiej, o zmierzchu i nocą na płyciznach z nurtem. Czytanie takich miejsc opisuje Rzeka nizinna.

Jak i kiedy żeruje

Przy dnie: larwy owadów, kiełże, małże, ślimaki, skąposzczety, detrytus – zbiera pyskiem z dna w nurcie, „stojąc na głowie”; w zalewach – bezkręgowce denne i małże. Sezon wędkarski: od końca okresu ochronnego (po tarle) do późnej jesieni; najlepiej lato i wczesna jesień o zmierzchu i w nocy na nurcie, w ciągu dnia w głębszych rynnach; przed tarłem i w jego czasie – ochrona. Brania delikatne, szybkie (ryba miękkopyska, w nurcie) – na feederze krótkie, mocne stuknięcia, na spławiku zatrzymanie i podniesienie.

Jak łowić

Rzeczny feeder: koszyk 50–100 g trzymający dno w nurcie, krótki przypon 30–50 cm, hak 10–14, przynęta zwierzęca, nęcenie w jednym punkcie na krawędzi nurtu, zacięcie przy pierwszym wyraźnym stuknięciu; przepływanka na bolonce z ciężkim zestawem (6–10 g) i przynętą wleczoną po dnie w nurcie – zacięcie na każde zatrzymanie; mucha – ciężkie nimfy i czech nymph na bystrzach poniżej jazów (gdzie regulamin pozwala). Hol: certa wykorzystuje nurt jak brzana i ma miękki pysk – hamulec płynny, bez szarpania, podbieranie w wodzie, wypuszczanie głową pod prąd; w wielu wodach obowiązuje „złów i wypuść”. Odcinki poniżej jazów bywają strefami ochronnymi – sprawdź regulamin. Rzeki z certą pokazuje katalog: łowiska z certą w całej Polsce.

Na co łowić

Czerwone robaki (dwa, trzy na haku), dendrobeny, kastery i białe robaki w pęczku, pęczak, larwy chruścika; na zalewach i w ujściach – robak i małż; mucha – nimfy z koralikiem, larwy chruścika. Zanęta ciężka, rzeczna, z gliną i cząstkami zwierzęcymi (robaki cięte, kastery), kładziona precyzyjnie w nurt; słodkie leszczowe mieszanki działają gorzej niż ziemiste z konopiami i robakami.

Montaże i sprzęt

Feeder 3,6–3,9 m heavy, kołowrotek 4000, plecionka 0,10–0,12 z przyponem strzałowym lub żyłka 0,22–0,25, koszyk 50–100 g, przypon 30–50 cm 0,16–0,20, hak 10–14 mocny; bolonka 6–7 m, żyłka 0,18–0,20, spławik 6–10 g, przypon 0,14–0,16, hak 10–12; mucha #5–#6 z ciężkimi nimfami. Podbierak z długą rączką (opaski, ostrogi), czołówka (zmierzch i noc), wodery na ostrogach z ostrożnością.

Przepisy i rekordy

Certa ma w wodach PZW wymiar ochronny, długi okres ochronny (zima – pierwsza połowa roku, obejmujący wędrówkę i tarło) i limit dobowy; w wielu rzekach jest objęta dodatkową ochroną, zasadą „złów i wypuść” lub strefami bez połowu poniżej przegród ze względu na odbudowę populacji – aktualne wartości sprawdzisz na stronach Wymiary i okresy ochronne oraz Limity dobowe. Rekordowe okazy: Rekordy Polski.

Dane mogą być nieaktualne. Przed połowem zawsze sprawdź aktualny regulamin PZW oraz regulamin konkretnego łowiska – okręgi i łowiska mogą stosować własne, bardziej restrykcyjne zasady.

Najczęstsze pytania

Certa czy świnka? Certa: nos wysunięty, pysk półksiężycowaty i miękki, nieołuszczona bruzda za płetwą grzbietową, jasna otrzewna, wędrowna; świnka: pysk z ostrą, prostą rogową krawędzią, czarna otrzewna, osiadła w rzekach z żwirem. W szacie tarłowej certa jest czarno-pomarańczowa.

Dlaczego certy zniknęły z Wisły? Tamy i jazy odcięły drogi wędrówki na tarliska, regulacja zniszczyła żwirowe bystrza, a zanieczyszczenia dobiły populację; dziś wraca dzięki zarybieniom i przepławkom – stąd ochrona i limity.

Gdzie to wykorzystać

Certa to ryba zalewów, dolnej Wisły i Odry oraz rzek Pomorza. W katalogu sprawdzisz łowiska z certą, łowiska ze świnką i łowiska na rzekach – regulamin okręgu w wizytówce mówi o ochronie certy i strefach poniżej jazów.

Powiązane