Jazgarz – kolczasty krewniak okonia: rozpoznanie i co z nim robić

Ciało krótkie, krępe, bocznie spłaszczone, szarobrązowe lub oliwkowe z ciemnymi, nieregularnymi plamkami (marmurek) na grzbiecie i bokach, brzuch jasny; dwie płetwy grzbietowe zrośnięte w jedną – przednia z ostrymi kolcami, tylna miękka (u okonia rozdzielone); kolce na pokrywach skrzelowych i w płetwach brzusznych i odbytowej; oko duże, fioletowo połyskujące; skóra pokryta grubym śluzem; łuski drobne, szorstkie. Od okonia odróżnia go brak pionowych pręgów i czerwonych płetw, zrośnięta płetwa grzbietowa i plamki; od małego sandacza – krępe ciało i marmurek. Jazgarze rzadko przekraczają długość dłoni.

Wszędzie na niżu: jeziora (zwłaszcza żyzne, z mulistym i piaszczystym dnem), zbiorniki, rzeki nizinne i ich wolne odcinki, kanały, starorzecza, zalewy przymorskie – od płytkich zatok po głębie; liczny też pod lodem. Stanowiska: dno – twarde i miękkie, na stokach, w rynnach, przy pomostach; stadny, w dzień głębiej, o zmierzchu i nocą płycej; zimą w głębokich dołkach, gdzie bierze jako jedyna ryba w mroźne dni.

Przy dnie: larwy ochotki i innych owadów, skorupiaki, ikra innych ryb (jazgarz jest szkodnikiem ikry leszcza i sielawy), drobne ryby; żeruje całą dobę i cały rok – zimą pod lodem intensywnie, latem nocą i o zmierzchu; bierze każdą przynętę naturalną leżącą na dnie, połykając ją głęboko. Brania zdecydowane – spławik idzie pod wodę, szczytówka feedera szarpie. Jeśli jazgarze biorą co minutę, leszcz nie przyjdzie – zmień miejsce lub przynętę na większą (kukurydza, pęczak) i unieś ją nad dno.

Jazgarza nikt nie łowi celowo – poza zawodnikami (liczy się do wagi) i wędkarzami zbierającymi przynętę na sandacza; łowi się go „przy okazji” na każdej gruntówce, feederze, spławiku z przynętą na dnie i pod lodem na mormyszkę z ochotką w głębokich dołkach. Odhaczanie: chwyć od strony brzucha, składając płetwy grzbietowe do tyłu (kolce idą ku ogonowi), lub przez mokrą szmatkę; hak zwykle głęboko – wypychacz długi albo odcięcie przyponu, jeśli ryba ma wrócić do wody (wypinanie haka); ręce umyj ze śluzu, ukłucie przemyj. Unikanie: przynęta nad dnem (pływająca kukurydza, pop-up), większa przynęta, mniej zanęty z robakami, zmiana stanowiska. Wody z jazgarzem to niemal każde jezioro – katalog: łowiska na jeziorach w całej Polsce.

Bierze wszystko: czerwone robaki, białe robaki, ochotka, kastery, kawałek rybki, pellet, kukurydza (rzadziej), mormyszka z larwą; jeśli chcesz go uniknąć – przynęty roślinne nad dnem i przynęty duże. Jazgarz jako żywiec na sandacza i okonia (tam, gdzie regulamin pozwala; kolce przytnij tylko, jeśli dopuszczalne – lepiej wybrać inną rybkę) – trwały, aktywny, lubiany przez sandacze.

Bez specjalnego sprzętu – jazgarz bierze na każdy zestaw denny; do odhaczania: długie szczypce lub wypychacz, mokra szmatka, pojemnik z wodą na przynęty; zawodnicy – lekki zestaw tyczkowy z ochotką na dnie w rynnie, hak 16–18 z długim trzonkiem (łatwiejsze wyjęcie).

Jazgarz nie ma w wodach PZW wymiaru ani okresu ochronnego i zwykle nie jest objęty limitem sztukowym (bywa wliczany do limitu wagowego); jako przynęta podlega zasadom dotyczącym żywca i pochodzenia z tej samej wody – aktualne wartości sprawdzisz na stronach Wymiary i okresy ochronne oraz Limity dobowe. Rekordowe okazy: Rekordy Polski.

Dane mogą być nieaktualne. Przed połowem zawsze sprawdź aktualny regulamin PZW oraz regulamin konkretnego łowiska – okręgi i łowiska mogą stosować własne, bardziej restrykcyjne zasady.