Bezpieczeństwo na lodzie – jak sprawdzić lód i co robić po załamaniu

Lity, przezroczysty lód „czarny” (nowy, bez pęcherzyków i śniegu) jest najmocniejszy; powszechnie przyjmuje się, że dla pieszego powinien mieć co najmniej około 10 cm, a dla grupy stojącej blisko siebie więcej. Lód biały, mleczny (zamarznięty śnieg) jest o połowę słabszy przy tej samej grubości; lód szary, nasiąknięty wodą, z kałużami – nie trzyma w ogóle. Grubość mierzy się świdrem lub siekierką co kilkanaście metrów – lód nie jest równy. Pierwszy lód po mrozach jest zwykle jednolity; lód po odwilżach, opadach śniegu i ponownych mrozach jest warstwowy i zdradliwy, a wiosenny lód „igiełkowy” rozpada się pod nogami nawet przy dużej grubości.

Przy dopływach i odpływach, nad źródłami i ciekami podwodnymi, przy ujściach rowów, przy trzcinach i zatopionych drzewach (ciemne, nagrzewające się), przy mostach, śluzach, pomostach i napowietrzaczach, nad prądem w kanałach i rzekach, w miejscach ze śniegiem (izoluje i zatrzymuje zamarzanie), przy brzegach po odwilży (lód odrywa się od brzegu) i tam, gdzie widać ciemne plamy lub wycieki wody na powierzchni. Na zbiornikach zaporowych wahania poziomu łamią lód przy brzegach i zostawiają puste przestrzenie pod skorupą. Rzeki z prądem – nawet zamarznięte – są najniebezpieczniejsze.

Kolce ratunkowe (dwa uchwyty z kolcami na lince na szyi) – jedyny sposób, żeby wyjść na lód o własnych siłach; bez nich mokre dłonie ślizgają się po krawędzi. Linka ratunkowa 15–20 m z pętlą lub rzutka. Kamizelka asekuracyjna lub kombinezon pływający (kombinezony podlodowe z pływającym wypełnieniem) – utrzymują na powierzchni w szoku termicznym. Świder lub siekierka do sprawdzania grubości, kij do opukiwania lodu przed sobą. Telefon w wodoszczelnym etui, naładowany, przy ciele. Gwizdek. Odzież zimowa warstwowa, zapasowe rękawice i suche ubranie w samochodzie. Raki na buty – przeciw poślizgnięciom, które też łamią nogi.

Nigdy samemu – dwie osoby, w odległości kilku metrów od siebie, nie obok. Wejście tam, gdzie lód jest lity i znany (inni wędkarze, informacje lokalne), nie na skróty przez środek. Kolce na szyi, kamizelka założona, plecak na jednym ramieniu (łatwo zrzucić). Opukiwanie lodu kijem i wiercenie kontrolne co kilkanaście metrów. Przy trzasku, uginaniu się i wodzie na powierzchni – zawrócić po własnych śladach. Alkohol – nie: spowalnia reakcje i przyspiesza wychłodzenie. Dzieci na lodzie tylko w kamizelkach i w zasięgu ręki. Zasady podlodowe i wybór miejsc opisuje artykuł Łowienie na mormyszkę.

Pod tobą: nie panikuj, nie machaj gwałtownie – szok termiczny mija po kilkudziesięciu sekundach, kontroluj oddech; wracaj w stronę, z której przyszedłeś (tam lód trzymał); połóż ręce płasko na krawędzi, wbij kolce, wypłyń ciałem do poziomu i wysuń się na lód jak foka, kopiąc nogami; nie wstawaj – czołgaj się lub turlaj po własnych śladach; na brzegu natychmiast suche ubranie, ciepło, pomoc medyczna (wychłodzenie postępuje po wyjściu z wody). Pod kimś innym: nie podchodź do przerębla – połóż się na lodzie i podaj linkę, kij, wędkę, drabinę, cokolwiek długiego; wezwij pomoc (112, WOPR) zanim zaczniesz; wyciągniętej osobie zdejmij mokre ubranie i ogrzewaj powoli; nie podawaj alkoholu.

• Kolce na szyi, kamizelka, świder, telefon, towarzysz – bez tego nie wchodzisz.
• Mierz grubość co kilkanaście metrów; omijaj trzciny, dopływy, mosty, śnieg i ciemne plamy.
• Pierwszy i ostatni lód łowią najlepiej i zabijają najczęściej – wtedy podwójna ostrożność.
• Sprawdź w wizytówce łowiska, czy właściciel dopuszcza wędkowanie z lodu i czy monitoruje jego stan; jeziora i zbiorniki pokazuje katalog: łowiska na mapie.
• Zostaw bliskim informację, gdzie i do kiedy; wracaj przed zmrokiem.