Sielawa – planktonożerna ryba toni głębokich jezior
Aktualizacja:
Sielawa (Coregonus albula) to mała ryba łososiowata z grupy głąbielowatych – smukła, srebrna, z pyskiem górnym i płetwą tłuszczową – żyjąca w toni głębokich, zimnych, czystych jezior Mazur, Pomorza i Suwalszczyzny, gdzie w ławicach odcedza zooplankton. Jest rybą gospodarki rybackiej (sieci, połowy jesienne) i przysmakiem regionalnym, a na wędkę bierze rzadko i przypadkowo: nie szuka pokarmu na dnie ani przynęt wielkości robaka. Mimo to zimą pod lodem i o zmierzchu na drobne zestawy trafia się ją celowo, a jej obecność mówi o jakości wody. Większą krewniaczkę opisuje Sieja; rybę podobnie wyglądającą, ale karpiowatą – Ukleja.
Jak rozpoznać
Ciało smukłe, wydłużone, lekko bocznie spłaszczone, srebrzyste z zielonkawo-niebieskim grzbietem; pysk górny (dolna szczęka wysunięta – zbiera plankton z toni), mały, bez zębów; płetwa tłuszczowa (odróżnia od uklei, która jej nie ma); łuski średnie, łatwo odpadające; oko duże; płetwy szare, ogonowa głęboko wcięta. Od siei odróżnia ją pysk górny (sieja – dolny lub końcowy) i rozmiar; od uklei – płetwa tłuszczowa i brak kila na brzuchu. Typowe sielawy to ryby długości dłoni do dłoni z palcami; duże zbliżają się do długości przedramienia.
Gdzie występuje
Głębokie (ponad 15–20 m), czyste, zimne jeziora: Mazury (Mamry, Śniardwy – części głębokie, Niegocin, jeziora Krainy Wielkich Jezior), Suwalszczyzna (Wigry, Hańcza), Pomorze (jeziora Pojezierza Drawskiego, Kaszubskiego, Bytowskiego), nieliczne jeziora Wielkopolski; w wielu jeziorach utrzymywana zarybieniami i odławiana sieciami. Stanowisko: toń nad głębiami, zwykle w warstwie chłodnej wody (poniżej termokliny latem), nocą i o zmierzchu wyżej, w ławicach; jesienią tarło na płytszych, żwirowych stokach (okres ochronny); zimą pod lodem rozproszona w toni nad głębią. Czytanie głębokiego jeziora – Jezioro.
Jak i kiedy żeruje
Odcedza zooplankton (wioślarki, widłonogi) w toni, czasem bierze drobne larwy owadów i ich poczwarki wypływające do powierzchni – stąd okazjonalne brania na maleńkie przynęty o zmierzchu i w nocy, gdy ławice podchodzą wyżej; zimą pod lodem w toni nad głębią bierze drobne mormyszki z ochotką, zwłaszcza o świcie i zmierzchu. Żeruje cały rok w zimnej wodzie; latem głęboko i praktycznie niedostępna dla wędki. Branie – delikatne stuknięcie lub podniesienie, pysk bardzo miękki.
Jak łowić
Celowe łowienie sielawy to specjalność nielicznych: zimą pod lodem nad głębią (mormyszka) – zestaw z kilkoma maleńkimi mormyszkami lub haczykami z ochotką na odczepach nad ciężarkiem, opuszczany w toń (nie na dno) i powoli unoszony z pauzami, szukanie warstwy, w której stoi ławica (echosonda podlodowa bardzo pomaga); o zmierzchu latem i jesienią z łodzi – bardzo lekki spławik z ochotką lub pinką w toni 2–5 m nad głębią; mucha – maleńkie mokre muchy i poczwarki na sznurze intermediate o zmierzchu. Zacięcie najdelikatniejsze, hol na cienkiej żyłce bez siły, zdjęcie z haka w wodzie – sielawa jest wrażliwa. Jeziora z sielawą pokazuje katalog: łowiska z sielawą w całej Polsce.
Na co łowić
Montaże i sprzęt
Pod lód: lekka wędka podlodowa z bardzo czułym kiwokiem, żyłka 0,08–0,12, mormyszki 2–3 mm lub zestaw „choinka” (ciężarek na końcu, 3–5 haczyków z ochotką co 20–30 cm – sprawdź, czy regulamin wody dopuszcza taką liczbę haków); echosonda podlodowa do znalezienia warstwy. Woda otwarta: bat lub wędka L z żyłką 0,10, spławik 0,5–1 g, przypon 0,08, hak 20; łódź nad głębią o zmierzchu. Ciepła odzież, kolce ratunkowe, świder.
Przepisy i rekordy
Sielawa ma w wodach PZW wymiar ochronny i okres ochronny (jesień – tarło) oraz limit dobowy; w wielu jeziorach jest przedmiotem gospodarki rybackiej i wędkarski połów bywa ograniczony lub zakazany, a liczba haków w zestawie podlega regulaminowi – aktualne wartości sprawdzisz na stronach Wymiary i okresy ochronne oraz Limity dobowe. Rekordowe okazy: Rekordy Polski.
Dane mogą być nieaktualne. Przed połowem zawsze sprawdź aktualny regulamin PZW oraz regulamin konkretnego łowiska – okręgi i łowiska mogą stosować własne, bardziej restrykcyjne zasady.
Najczęstsze pytania
Dlaczego sielawa prawie nie bierze na wędkę? Bo je plankton w toni – nie szuka pokarmu na dnie ani przynęt wielkości robaka; brania zdarzają się na maleńkie przynęty w toni, głównie zimą i o zmierzchu, gdy ławice stoją płycej.
Sielawa czy ukleja? Obie małe i srebrne z pyskiem górnym; sielawa ma płetwę tłuszczową i żyje w toni głębokich jezior, ukleja nie ma płetwy tłuszczowej, ma kil na brzuchu i żyje przy powierzchni wszędzie.
Gdzie to wykorzystać
Sielawa to ryba głębokich, czystych jezior Mazur, Suwalszczyzny i Pomorza. W katalogu sprawdzisz łowiska z sielawą, łowiska z sieją i łowiska na jeziorach – regulamin w wizytówce mówi o ochronie, gospodarce rybackiej i łowieniu z lodu.
Powiązane
- Sieja – głębinowa ryba czystych jezior: rozpoznanie i łowienieSieja: rozpoznanie (srebrna, płetwa tłuszczowa, mały pysk), głębokie czyste jeziora Pomorza i Mazur, żerowanie przy dnie, zima pod lodem na ochotkę, ochrona.
- Ukleja – srebrna rybka powierzchni: rozpoznanie i łowienie na batUkleja: jak rozpoznać srebrną rybkę z górnym pyskiem, gdzie stoi w jeziorach i rzekach, łowienie na bat i tyczkę w szybkim tempie, przynęty, żywiec, przepisy.
- Łowienie na mormyszkę – okonie i płocie spod lodu krok po krokuMormyszka to mała przynęta podlodowa prowadzona pionowo w przeręblu. Sprzęt, przynęty, montaż, krok po kroku, gdzie i kiedy, bezpieczeństwo na lodzie.
- Ochotka – zimowa przynęta na płoć, leszcza i okoniaOchotka to najlepsza przynęta w zimnej wodzie: pod lodem, wczesną wiosną i jesienią. Jak działa, jak ją dobrać i przechowywać, jak zakładać na hak i mormyszkę.
- Mormyszka – mała przynęta podlodowa na okonie i płocieMormyszka to kilkumilimetrowa przynęta podlodowa z wtopionym haczykiem. Jak działa, jak dobrać kształt, wagę i kolor (wolfram, ołów, bezprzynętowe).
- Jezioro – jak czytać łowisko i gdzie szukać rybJak czytać jezioro: spady, blaty, górki, rynny, zatoki i pasy roślin. Gdzie stoją ryby w różnych porach roku i jak znaleźć miejsca – ze schematami dna.
- Temperatura wody – jak steruje żerowaniem i gdzie są rybyTemperatura wody: zakresy dla gatunków zimno- i ciepłolubnych, termoklina latem, nagrzewanie płycizn wiosną, deficyt tlenu, ochłodzenia jesienne.
- Wymiary i okresy ochronne ryb w Polsce – tabelaTabela wymiarów ochronnych i okresów ochronnych ryb słodkowodnych w Polsce – z datą weryfikacji i źródłem. Sprawdź przed połowem na każdym łowisku.