Gatunek

Sielawa – planktonożerna ryba toni głębokich jezior

Aktualizacja:

Sielawa (Coregonus albula) to mała ryba łososiowata z grupy głąbielowatych – smukła, srebrna, z pyskiem górnym i płetwą tłuszczową – żyjąca w toni głębokich, zimnych, czystych jezior Mazur, Pomorza i Suwalszczyzny, gdzie w ławicach odcedza zooplankton. Jest rybą gospodarki rybackiej (sieci, połowy jesienne) i przysmakiem regionalnym, a na wędkę bierze rzadko i przypadkowo: nie szuka pokarmu na dnie ani przynęt wielkości robaka. Mimo to zimą pod lodem i o zmierzchu na drobne zestawy trafia się ją celowo, a jej obecność mówi o jakości wody. Większą krewniaczkę opisuje Sieja; rybę podobnie wyglądającą, ale karpiowatą – Ukleja.

Jak rozpoznać

Ciało smukłe, wydłużone, lekko bocznie spłaszczone, srebrzyste z zielonkawo-niebieskim grzbietem; pysk górny (dolna szczęka wysunięta – zbiera plankton z toni), mały, bez zębów; płetwa tłuszczowa (odróżnia od uklei, która jej nie ma); łuski średnie, łatwo odpadające; oko duże; płetwy szare, ogonowa głęboko wcięta. Od siei odróżnia ją pysk górny (sieja – dolny lub końcowy) i rozmiar; od uklei – płetwa tłuszczowa i brak kila na brzuchu. Typowe sielawy to ryby długości dłoni do dłoni z palcami; duże zbliżają się do długości przedramienia.

Gdzie występuje

Głębokie (ponad 15–20 m), czyste, zimne jeziora: Mazury (Mamry, Śniardwy – części głębokie, Niegocin, jeziora Krainy Wielkich Jezior), Suwalszczyzna (Wigry, Hańcza), Pomorze (jeziora Pojezierza Drawskiego, Kaszubskiego, Bytowskiego), nieliczne jeziora Wielkopolski; w wielu jeziorach utrzymywana zarybieniami i odławiana sieciami. Stanowisko: toń nad głębiami, zwykle w warstwie chłodnej wody (poniżej termokliny latem), nocą i o zmierzchu wyżej, w ławicach; jesienią tarło na płytszych, żwirowych stokach (okres ochronny); zimą pod lodem rozproszona w toni nad głębią. Czytanie głębokiego jeziora – Jezioro.

Jak i kiedy żeruje

Odcedza zooplankton (wioślarki, widłonogi) w toni, czasem bierze drobne larwy owadów i ich poczwarki wypływające do powierzchni – stąd okazjonalne brania na maleńkie przynęty o zmierzchu i w nocy, gdy ławice podchodzą wyżej; zimą pod lodem w toni nad głębią bierze drobne mormyszki z ochotką, zwłaszcza o świcie i zmierzchu. Żeruje cały rok w zimnej wodzie; latem głęboko i praktycznie niedostępna dla wędki. Branie – delikatne stuknięcie lub podniesienie, pysk bardzo miękki.

Jak łowić

Celowe łowienie sielawy to specjalność nielicznych: zimą pod lodem nad głębią (mormyszka) – zestaw z kilkoma maleńkimi mormyszkami lub haczykami z ochotką na odczepach nad ciężarkiem, opuszczany w toń (nie na dno) i powoli unoszony z pauzami, szukanie warstwy, w której stoi ławica (echosonda podlodowa bardzo pomaga); o zmierzchu latem i jesienią z łodzi – bardzo lekki spławik z ochotką lub pinką w toni 2–5 m nad głębią; mucha – maleńkie mokre muchy i poczwarki na sznurze intermediate o zmierzchu. Zacięcie najdelikatniejsze, hol na cienkiej żyłce bez siły, zdjęcie z haka w wodzie – sielawa jest wrażliwa. Jeziora z sielawą pokazuje katalog: łowiska z sielawą w całej Polsce.

Na co łowić

Ochotka (jedna, dwie larwy na haku 18–22 lub na mormyszce), pinki, maleńkie mormyszki wolframowe 2–3 mm z koralikiem, mikro-muchy (poczwarki ochotki, maleńkie spidery); zanęta – szczypta ochotki i drobnej zanęty zimowej w toni, bez objętości.

Montaże i sprzęt

Pod lód: lekka wędka podlodowa z bardzo czułym kiwokiem, żyłka 0,08–0,12, mormyszki 2–3 mm lub zestaw „choinka” (ciężarek na końcu, 3–5 haczyków z ochotką co 20–30 cm – sprawdź, czy regulamin wody dopuszcza taką liczbę haków); echosonda podlodowa do znalezienia warstwy. Woda otwarta: bat lub wędka L z żyłką 0,10, spławik 0,5–1 g, przypon 0,08, hak 20; łódź nad głębią o zmierzchu. Ciepła odzież, kolce ratunkowe, świder.

Przepisy i rekordy

Sielawa ma w wodach PZW wymiar ochronny i okres ochronny (jesień – tarło) oraz limit dobowy; w wielu jeziorach jest przedmiotem gospodarki rybackiej i wędkarski połów bywa ograniczony lub zakazany, a liczba haków w zestawie podlega regulaminowi – aktualne wartości sprawdzisz na stronach Wymiary i okresy ochronne oraz Limity dobowe. Rekordowe okazy: Rekordy Polski.

Dane mogą być nieaktualne. Przed połowem zawsze sprawdź aktualny regulamin PZW oraz regulamin konkretnego łowiska – okręgi i łowiska mogą stosować własne, bardziej restrykcyjne zasady.

Najczęstsze pytania

Dlaczego sielawa prawie nie bierze na wędkę? Bo je plankton w toni – nie szuka pokarmu na dnie ani przynęt wielkości robaka; brania zdarzają się na maleńkie przynęty w toni, głównie zimą i o zmierzchu, gdy ławice stoją płycej.

Sielawa czy ukleja? Obie małe i srebrne z pyskiem górnym; sielawa ma płetwę tłuszczową i żyje w toni głębokich jezior, ukleja nie ma płetwy tłuszczowej, ma kil na brzuchu i żyje przy powierzchni wszędzie.

Gdzie to wykorzystać

Sielawa to ryba głębokich, czystych jezior Mazur, Suwalszczyzny i Pomorza. W katalogu sprawdzisz łowiska z sielawą, łowiska z sieją i łowiska na jeziorach – regulamin w wizytówce mówi o ochronie, gospodarce rybackiej i łowieniu z lodu.

Powiązane